Kulesi sithombe esithathwe ngoNovemba 28, 2021, ungabona ukuthi imali yamaphepha e-Turkish Lira ibekwe ezincwadini zamadola ase-US. REUTERS/Dado Ruvic/Illustration
I-Reuters, e-Istanbul, ngoNovemba 30- I-lira yaseTurkey yehle yaya ku-14 uma iqhathaniswa nedola laseMelika ngoLwesibili, yafinyelela esicongweni esisha uma iqhathaniswa ne-euro. Ngemuva kokuthi uMengameli uTayyip Erdogan ephinde wasekela ukwehliswa kwenzalo okukhulu, naphezu kokugxekwa okusabalele kanye nokukhula kwemali Swell.
I-lira yehle ngo-8.6% uma iqhathaniswa nedola laseMelika, yakhuphula idola laseMelika ngemuva kwamazwi aqinile e-Fed, egcizelela izingozi ezibhekene nomnotho waseTurkey kanye nekusasa lezepolitiki lika-Erdogan.
Kuze kube manje kulo nyaka, imali yehle cishe ngo-45%. NgoNovemba kuphela, yehle ngo-28.3%. Yanciphisa ngokushesha imali engenayo kanye nokonga kwabantu baseTurkey, yaphazamisa isabelomali semindeni, yaze yabenza bazama ukuthola imithi engenisiwe. Funda kabanzi
Ukuthengiswa kwanyanga zonke kwaba okukhulu kunawo wonke kwemali, futhi kwajoyina izinkinga zezomnotho ezinkulu ezisafufusa ngo-2018, 2001 nango-1994.
NgoLwesibili, u-Erdogan uvikele lokho iningi lezazi zomnotho elikubiza ngokuthi ukulula kwezimali okungenangqondo okwesihlanu esikhathini esingaphansi kwamasonto amabili.
Engxoxweni abe nayo nomsakazi kazwelonke i-TRT, u-Erdogan uthe isiqondiso esisha senqubomgomo "asinakho ukubuyela emuva".
“Sizobona ukwehla okukhulu kwezilinganiso zenzalo, ngakho izinga lokushintshaniswa kwemali lizothuthuka ngaphambi kokhetho,” kusho yena.
Abaholi baseTurkey eminyakeni engamashumi amabili edlule babhekane nokwehla kwezinga lokuvota komphakathi kanye nokuvotelwa phakathi no-2023. Izinga lokuvota libonisa ukuthi u-Erdogan uzobhekana nomphikisi ongase abe ngumongameli.
Ngaphansi kwengcindezi ka-Erdogan, ibhange eliphakathi lehlise amazinga enzalo ngamaphuzu ayisisekelo angu-400 afinyelela ku-15% kusukela ngoSepthemba, futhi imakethe ngokuvamile ilindele ukunciphisa amazinga enzalo futhi ngoDisemba. Njengoba izinga lokwehla kwamandla emali liseduze no-20%, izinga lenzalo langempela liphansi kakhulu.
Bephendula, abaphikisi bacele ukuthi kuguqulwe ngokushesha inqubomgomo kanye nokhetho lwangaphambi kwesikhathi. Ukukhathazeka mayelana nokwethenjwa kwebhange eliphakathi kuphinde kwavela ngoLwesibili ngemuva kokuba kubikwe ukuthi isikhulu esiphezulu sihambile.
UBrian Jacobsen, isazi sezokutshalwa kwezimali esiphezulu sezixazululo zezimpahla eziningi kwa-Allspring Global Investments, uthe: “Lokhu kuwukuzama okuyingozi u-Erdogan azama ukukwenza, futhi imakethe izama ukumxwayisa ngemiphumela.”
"Njengoba i-lira yehla, amanani okungenisa angase akhuphuke, okwandisa ukwehla kwamandla emali. Ukutshalwa kwezimali kwamanye amazwe kungase kwesabe, okwenza kube nzima ukuxhasa ukukhula. Ukushintshana kwezikweletu ezizenzakalelayo kubiza kakhulu uma kuqhathaniswa nengozi yokungakhokhi," enezela.
Ngokusho kwedatha evela ku-IHS Markit, ukushintshana kwezikweletu okungekuhle eminyakeni emihlanu eTurkey (izindleko zokuqinisekisa ukukhokhelwa kwezikweletu ezingekuhle) kukhuphuke ngamaphuzu ayisisekelo ayi-6 kusukela kumaphuzu ayisisekelo aseduze nangu-510 ngoMsombuluko, okuyizinga eliphakeme kakhulu kusukela ngoNovemba 2020.
Ukusabalala kwamabhondi e-US Treasury (.JPMEGDTURR) aphephile kwanda kwaya kumaphuzu angu-564, okukhulu kunakho konke ngonyaka. Amaphuzu angu-100 amakhulu kunasekuqaleni kwale nyanga.
Ngokusho kwedatha esemthethweni ekhishwe ngoLwesibili, umnotho waseTurkey ukhule ngo-7.4% unyaka nonyaka kwikota yesithathu, okubangelwa yisidingo sokuthengisa, ukukhiqiza kanye nokuthumela kwamanye amazwe. Funda kabanzi
U-Erdogan kanye nezinye izikhulu zikahulumeni bagcizelele ukuthi nakuba amanani entengo engase aqhubeke isikhathi esithile, izinyathelo zokukhuthaza imali kufanele zithuthukise ukuthunyelwa kwamanye amazwe, isikweletu, ukuqashwa kanye nokukhula komnotho.
Izazi zezomnotho zithi ukwehla kwentengo kanye nokwehla kwentengo okusheshisiwe - okulindeleke ukuthi kufinyelele ku-30% ngonyaka ozayo, ikakhulukazi ngenxa yokwehla kwentengo yemali - kuzolimaza uhlelo luka-Erdogan. Cishe wonke amanye amabhange amakhulu akhuphula amazinga enzalo noma alungiselela ukwenza kanjalo. funda kabanzi
U-Erdogan uthe: “Abanye abantu bazama ukubenza babukeke bebuthakathaka, kodwa izinkomba zomnotho zisesimweni esihle kakhulu.” “Izwe lethu selifikile lapho lingagqabula khona lolu gibe. Akukho ukubuyela emuva.”
I-Reuters ibike ukuthi ikhuluma ngemithombo, u-Erdogan uzishaye indiva izingcingo zokushintsha kwenqubomgomo emasontweni amuva nje, ngisho nangaphakathi kuhulumeni wakhe.
Umthombo webhange eliphakathi uthe ngoLwesibili uDoruk Kucuksarac, umqondisi omkhulu womnyango wemakethe webhange, usesulile esikhundleni sakhe kwathi esikhundleni sakhe kwangena iphini lakhe uHakan Er.
Umphathi webhange, ocele ukungadalulwa, uthe ukuhamba kukaKukuk Salak kuphinde kwafakazela ukuthi lesi sikhungo “sabhidlika futhi sabhujiswa” ngemuva kwezinguquko ezinkulu zobuholi zalo nyaka kanye neminyaka yethonya lezepolitiki kunqubomgomo.
U-Erdogan waxosha amalungu amathathu eKomidi Lenqubomgomo Yezimali ngo-Okthoba. UMbusi uSahap Kavcioglu waqokwa kulesi sikhundla ngoMashi ngemuva kokuxosha abathathu balabo ababengaphambi kwakhe ngenxa yokungafani kwenqubomgomo eminyakeni engu-2 1/2 edlule. Funda kabanzi
Idatha yokwehla kwamandla emali kaNovemba izokhishwa ngoLwesihlanu, kanti inhlolovo ye-Reuters ibikezela ukuthi izinga lokwehla kwamandla emali lizokhuphuka lifike ku-20.7% kulo nyaka, okuyizinga eliphakeme kakhulu eminyakeni emithathu. Funda kabanzi
Inkampani yokulinganisa isikweletu iMoody's ithe: “Inqubomgomo yemali ingase iqhubeke nokuthinteka yizepolitiki, futhi akwanele ukunciphisa kakhulu ukukhuphuka kwamanani emali, ukuzinzisa imali, nokubuyisela ukuzethemba kwabatshalizimali.”
Bhalisela iphephandaba lethu elivelele nsuku zonke ukuze uthole imibiko yakamuva ekhethekile ye-Reuters ethunyelwe ebhokisini lakho lokungenayo.
I-Reuters, uphiko lwezindaba nabezindaba lwe-Thomson Reuters, luyinkampani enkulu kunazo zonke emhlabeni ehlinzeka ngezindaba ze-multimedia, efinyelela izigidigidi zabantu emhlabeni wonke nsuku zonke. I-Reuters inikeza izindaba zebhizinisi, zezezimali, zasekhaya nezamazwe ngamazwe ngqo kubathengi ngokusebenzisa ama-terminal edeskithophu, izinhlangano zemidiya zomhlaba, imicimbi yezimboni kanye ngqo.
Thembela kokuqukethwe okunegunya, ubuchwepheshe bokuhlela abameli, kanye nobuchwepheshe bokuchaza imboni ukuze wakhe impikiswano enamandla kakhulu.
Isixazululo esiphelele kunazo zonke sokuphatha zonke izidingo zentela nokuthobela imithetho eziyinkimbinkimbi nezikhulayo.
Finyelela idatha yezezimali engenakuqhathaniswa, izindaba, kanye nokuqukethwe ngolwazi lomsebenzi oluhlelwe ngokwezifiso kakhulu kudeskithophu, iwebhu, kanye namadivayisi eselula.
Dlulisa amehlo kunhlanganisela engenakuqhathaniswa yedatha yemakethe yesikhathi sangempela neyomlando kanye nokuqonda okuvela ezinsizeni zomhlaba wonke kanye nochwepheshe.
Hlola abantu nezinhlangano ezisengozini enkulu emhlabeni wonke ukuze uthole izingozi ezifihliwe ebudlelwaneni bebhizinisi kanye nasebudlelwaneni bomuntu siqu.
Isikhathi sokuthunyelwe: Disemba 10-2021
